Mijająca w połowie bieżącego roku 90. rocznica połączenia przedsiębiorstw Laurin&Klement i ŠKODA, jest dla marki wyjątkowo doniosłym wydarzeniem. Tę piękną kartę historii sprzed wielu dekad doskonale podkreślają dzieje znaków firmowych producenta – nie tak oczywiste, jak bylibyśmy skłonni początkowo sądzić.
Zastąpienie emblematu L&K z rubinową tarczą, otoczoną laurowym wieńcem przez powszechnie kojarzone logo, wyobrażające skrzydlatą strzałę, nie nastąpiło bowiem w sposób bezpośredni. Ewoluujący do dziś znak miał bowiem swe początki przed fuzją obu przedsiębiorstw i nie był ściśle związany z dedykowaną produkcji samochodów dywizją koncernu. Ta, przypomnijmy, została powołana jeszcze w 1919 roku i początkowo skupiała się na pojazdach licencyjnych, zupełnie odległych od marki Laurin&Klement. Tym samym urodziny obchodzi nie praprzodek współczesnego znaku o tych samych, graficznych założeniach, lecz jeden z tych obecnie bardziej zapomnianych i bodajże najpiękniejszy. Owalne, emaliowane logo z niebieskim tłem i stylizowanym napisem ŠKODA pojawiło się krótko po wchłonięciu firmy L&K przez koncern z Pilzna, znajdując zastosowanie aż do sezonu 1934, przynoszącego ze sobą ekspansję całkowicie nowej, zunifikowanej gamy modelowej. Wspaniały projekt z jednej strony odcinał się od technokratycznego wizerunku ogromnego koncernu, kojarzonego z najcięższymi gałęziami przemysłu, równocześnie – motywem laurowych liści – składając hołd świeżo wcielonej w jego struktury marce. Dla dodatkowego podkreślenia tego związku, do sezonu 1929 prócz wspomnianego znaku, chłodnice pojazdów z Mladá Boleslav zdobił stylizowany zgodnie z tradycją napis Laurin&Klement. Na progu lat 30. napis ostatecznie zniknął – lecz wówczas nikt nie miał już cienia wątpliwości, z dziedzictwem jakiej marki wiąże się historia tej prawdziwej, samochodowej filii koncernu ŠKODA.
W okresie poprzedzającym rejestrację nowych znaków towarowych, koncern ŠKODA Pilzno używał nieskomplikowanych opracowań graficznych – liter Š lub ŠZ (akronim słów Škodovy Závody) wpisanych w okrąg.
Jeden z dwóch znaków, zarejestrowanych jako firmowe przez ŠKODA Pilzno w dniu 15.12.1923 roku, a więc jeszcze przed połączeniem z firmą L&K (czerwiec 1925). Używany w latach 1924 i 1925, początkowo równolegle z drugim z opracowań, ostatecznie został przez nie wyparty. Z powstaniem obu grafik, zwanych „skrzydlatymi strzałami” związanych jest kilka legend, doskonale wpisujących się w piękną historię marki.
Drugi ze znaków, zarejestrowanych przez ŠKODA Pilzno u schyłku 1923 roku, to prawdziwa ikona marki. To właśnie ten projekt ewoluuje do dnia dzisiejszego. Jedyną, pewną okolicznością powstania logo jest konkurs, rozpisany przez zbrojeniowego giganta. Zarówno twórcę, inspirację (głowa Indianina, element trawersu mostu etc.) jak i ostatecznego graficznego projektanta otaczają wyłącznie spekulacje.
Na samochody znak trafił u schyłku 1925 roku, by w ich zasadniczych miejscach wytrwać do roku 1995, a na częściach takich jak szyby, czy odlewy – do dnia dzisiejszego.
Pierwsze logo przeznaczone wyłącznie dla samochodowej dywizji koncernu ŠKODA. Stosowane od schyłku 1925 roku, do sezonu 1934 wyłącznie w górnej części osłony chodnicy. Jednocześnie stylizowana „skrzydlata strzała” w formie figurki wieńczyła zwykle jej korek. Równocześnie do roku 1929 na czoła chłodnic trafiał napis Laurin&Klement o historycznym kroju czcionki.
W logo powtórzono motyw laurowych liści, sięgający roku 1905. Powtarzające się co pewien czas wskazywanie jako autora tego secesyjnego opracowania słynnego Alfonsa Muchy, nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia w archiwach. Znak miał jeszcze inny wariant – stosowany sporadycznie i dziś już zupełnie zapomniany – pozbawiony motywu liści i napisem wkomponowanym w łuk.
Tomasz Orlik, Automobilista, wrzesień 2015
